Oyunla Okuma Öğretimi Gereçleri

Rasim Kaygusuz birinci sınıf eğitiminin önemine çok inanıyordu. Ona göre birinci sınıf öğretmenliği ihtisas alanı olmalıydı. Okula yeni başlayan miniklerin okulu sevmesi sonraki eğitim hayatları boyunca okula olan ilgilerini de canlı tutacaktı. Bu yaş çocukları için oyun öğrenme sürecinin ayrılmaz bir parçası olmalıydı. Rasim Öğretmenin oyunla okuma öğretimine olan inancı, pedagoji eğitimiyle birlikte iyice şekillenmişti. İcat ettiği eğitim gereçleri yaratıcı, keşfe dayalı ve eğlencelidir. Çocuk, oyun içinde fark etmeden öğrenir.  Oyunlar çocukların öğrenme ihtiyacına ve durumuna göre şekillenebilir. Rasim öğretmen bulduğu gereçleri sadece kendisi kullanmıyor okul okul dolaştırıyor, meslektaşlarına anlatıyor ve yaygınlaştırmaya çalışıyordu. Bu çalışmaları nedeniyle meslektaşlarının da sık sık danıştığı bir öğretmendi.  Meslektaşlarının beklentisi üzerine bir dergi projesi üzerinde düşünürken ortaya çıkan “Cin Ali” oyunla okuma gereçlerinin son ve en kalıcı halkası oldu. O tarihten sonra da Rasim Kaygusuz çocuklar tarafından “Cin Ali’nin babası” olarak tanındı. Oyunla okuma gereçlerinin pek çok bölümü evde imal edildi. Bu gereçlerin üretiminde Kaygusuz ailesinin tüm fertlerinin de emeği büyüktü.

Çözümlü Alfabe
Oyunla Okuma Öğretimi
Tombala Kartları
Renkli ve Hareketli Heceleme Fişleri
Telle Okuma-Yazma Aritmetik ve Resim Öğretimi
Resimli ve Matematikli Fişler
Dönerli Hikâye Kartları
Yazmayan Kalem ve Güzel Yazı Defteri
Çarpma ve Sayma Öğretimi

Çözümlü Alfabe

Çözümlü Alfabe 1961’de geliştirilen ilk ve belki de en önemli araçtır. O güne dek hiç kullanılmamış bir yöntemdir. Daire şeklinde, döner beş sayfadan oluşur. İçerideki kartlar ve dışarıdaki delikler eşleştirilerek ön yüzde beş çalışma yapılabilir. Arka yüzde harf ve hece çalışması ile kelime çözümleme yapılır. Yine dönme fonksiyonuyla arka yüzde 3 farklı hikâye okunabilir. Büyük-küçük harf, noktalama işaretleri, hece, ve sesler öğrenilir. İç sayfaların yerleşimi oldukça ciddi bir hesapla yapılmıştır. Baskısında da en ufak bir hataya yer verilmemesi gerekir. Çözümlü Alfabe tıpkı Cin Ali gibi Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 1972 yılında tebliğle öğretmenlere önerilmişti. Çözümlü Alfabenin başarısı öğretmenden öğretmene, okuldan okula yayıldı. Bu eğitim aracı icadından  5 yıl sonra gazetelere de yansıdı. (Neriman Hikmet 22 Eylül 1966 tarihli Medeniyet Gazetesi, “Altındağ Hıdırlıktepe İlkokulunda Yepyeni Bir Öğretme” sistemi başlıklı haber)

Oyunla Okuma Öğretimi

Köy enstitüsünde marangozluk öğrenen Rasim Öğretmen bu becerisini kullanarak oyunla okuma öğretimi aracını yaptı. Evinin bahçesindeki odunluğu atölyeye çevirmişti. Bu takımı üretebilmek için marangozluk ve makine bilgisinden yararlanıp odun kesme makinesinde kesicinin mekaniğinde bir değişiklik yapmıştı. Zımparalı ağaç kesici ile ağaç çıtaları istediği boyutlarda kesip, zımparalıyordu. Küpler evdeki üç boya kazanında (sarı, kırmızı, mavi ) boyanıp, kurutuluyor, sonra gene kendi icadı olan baskı aletiyle her bir yüzüne kelimeleri basıp, paketliyorlardı. Oyun çıtalardan kesilen, parmak kalınlığında, renkli dikdörtgen prizmalardan oluşuyor.  Toplam 30 tane olan bu prizmaların dört yüzünde kelimeler bulunuyor. Çocuklar bu çubuklarla çeşitli şekiller, tren, ev, araba vs yaparken bir yandan da üzerindeki kelimeleri okuyup, değişik cümleler kuruyor hatta metin yazıyorlardı. Okumayı bilmeyenler de kelimeler aşina oluyorlardı.

Tombala Kartları

Tombala Kartları tombala oyununun sözcüklerle oynananıdır. Çocuklar tombala oyununda çekilen sözcükleri ararken okuyarak tekrarlıyorlardı. Bu oyunla eğlenirken fark etmeden sözcük havuzları zenginleşiyor hem daha hızlı okumaya hem daha güzel konuşmaya başlıyorlar. Göz sıçramaları hızlandığı için okumaları da giderek gelişiyordu.Üç farklı renkten oluşan tombala kartlarında kart sayısı arttıkça oyun uzar. Dolayısıyla dikkat süresi de giderek artar. Önce kartlar tek tek çalışılır. Kelimeler pekiştikçe çoklu kartlarla da oynanır. Oyunu okumayı öğrendikten sonra da farklı şekillerde kullanmak mümkündür.

Renkli ve Hareketli Heceleme Fişleri

Rasim Öğretmen gözlemleriyle öğrencilerin heceleyerek okumaya geçişte zorlandığını görmüş ve bunu kolaylaştıracak özgün bir sistem geliştirmiş. Büyük ve küçük ünlü uyumuna göre hazırladığı hece kitabı kesilerek birçok hece oluşturuluyor. Bu heceler birleştirilerek yeni yeni kelimeler hatta cümleler yapılıyor.

Resimli ve Matematikli Fişler

Fişlerde her kelime bir resimle ifadelenmiştir. 29 harf cümle başlarında kullanılmıştır. İçinde cümlelerden başka sayıları kavratma levhaları, 20’ye kadar sayılar, cümle çözümleme, aynı sayfadaki cümlelerin heceleri ayrılarak kelime çözüm levhaları hazırlanmıştır. Ses uyumuna göre heceleme levhaları da konmuştur. “Resimli ve Matematikli Fişler”  kelimeleri hatırlamak ve sayıları ilişki kurarak öğrenmek konusunda yardımcı olmaktadır.

Telle Okuma-Yazma Aritmetik ve Resim Öğretimi

O zamanlar 1. sınıf öğretiminde fasulye ve çöpler kullanılıyordu. Fasulye ile yazı yazarken ufak bir sıra sallanmasında yazılar bozuluyor, kibrit çöpü ve kürdan kullanılırsa yuvarlak harfler yapılamıyor, plastik harfler ve odun çöpler ise çok pahalı olduğundan herkes alamıyordu. Buradan yola çıkan Rasim Öğretmen yumuşak ve renkli kabloları farklı boylarda keserek yeni bir eğitim aracına dönüştürdü. Maliyeti de çok düşük olan bu tellerle çocuklar rakamlar, harfler, kelimeler ve cümleler yazıyor, resimler yapıyor, biryandan da oynayarak el becerilerini geliştiriyorlardı. Bu gereçte evde üretiliyordu. Renk renk elektrik telleri çeşitli büyüklüklerde kesilerek, desteler halinde bağlanıyor ve tanıtım broşürü de eklenerek naylon torbalarda paketliyordu. Önceleri teller makasla elde kesiliyordu ve bu elleri bir hayli yoruyordu. Sonradan telleri kesmek için de pratik bir giyotin geliştirmiştir.

Dönerli Hikâye Kartları

“Dönerli Hikaye Kartları” çözümlü alfabe ile okuyan çocuklar için devam niteliğindedir. Hikaye kartları dönerek kartın etrafına dizili olan resimlerin metinlerini okumayı sağlar. Çocuklar bu eğlenceli döner kitapları ellerinden bırakmak istemezler.

Maymun Açtı Gözünü, Sivrisinek ile Rüzgâr, Ayı ile Köylü hikâyeleri aynı zamanda kızlarına anlattığı ve kızlarının da severek dinlediği masallardır.

Yazmayan Kalem ve Güzel Yazı Defteri

Rasim Öğretmen birinci sınıf öğrencilerinin kullandıkları defter, kalem, kalemtıraş ve silgi masraflarını azaltmak için plastikten üretilmiş bir  “yazmayan kalem” tasarlar. Yazmayan kalem çocukların hayal gücünü geliştirdiği gibi, öğrencilerin kolay ve güzel yazı yazmalarını da sağlıyordu. Sosyo-ekonomik durumu düşük olan okullara özellikle yazmayan kalemi tavsiye ediyordu. Yazmayan kalem çocukların kalem tutma ve kas eğitiminde büyük bir yardımcıydı. Rasim öğretmen okulunda, gittiği diğer okullarda hep gözlemliyor ve bilgi alışverişinde bulunuyordu. Bu sırada çocukların %80’inin yazısının bozuk olduğunu gördü. Çocukların yazılarını kolaylıkla düzeltip,  güzel, okunaklı ve işlek bir yazı yazmalarını sağlamak için ”Güzel Yazı Defterlerini” hazırladı.

Çarpma ve Sayma Öğretimi

Bu gerecin orijinali arşivimizde bulunmuyor. Elinizde olduğunu düşünüyorsanız lütfen bizimle iletişim kurun.